Borusan Müzesi’ni Gezdinizmi?

Borusan Contemporary

Peri­li Köşk

Rumelihisarı’ndaki bu yapı­nın yıl­lar­dır önün­den geçe­riz, Fatih Sul­tan Meh­met köp­rü­sü açı­la­lı beri de hemen üstün­den geçi­yo­ruz, siv­ri kule­si­ni nere­dey­se eli­miz­le tutar­ca­sı­na. Nedir bu met­ruk yapı diye yıl­lar­dır merak ede­riz. Bil­di­ğim kada­rıy­la Peri­li Köşk denir­di, öyle harap kade­ri­ne ter­ke­dil­miş durum­day­dı ve pek kim­se de bil­mez­di ne oldu­ğu­nu. Boğa­zi­çi Üniversitesi’nde oku­du­ğum yıl­lar­da arka­daş­lar­la okul­dan çıkın­ca hemen önün­de­ki sahi­le ara­ba­yı par­ke­dip man­za­ra­ya kar­şı çok çay içip, yen­gen yemi­şiz­dir.

Meğer­se Peri­li Köşk Mısır Hidi­vi Abbas Hil­mi Paşa‘nın baş yave­ri Yusuf Ziya Paşa’nın köş­küy­müş.  Yapı­mı­na 1910‘lu yıl­lar­da baş­lan­mış. Ancak 1914 yılın­da I. dün­ya sava­şı­nın pat­la­ma­sı ve Osman­lı İmparatorluğu‘nun da sava­şa gir­me­si nede­niy­le inşa­atı yapan usta­lar aske­re alı­nın­ca yapı tamam­la­na­ma­mış. Yusuf Ziya Paşa eşi Nebi­ye Hanım ve 3 kızı ile bir­lik­te, vefat etti­ği tarih olan 1926 yılı­na kadar köşk­te yaşa­mış. Paşa­nın ölü­mün­den son­ra aile­si ve aile­nin son­ra­ki kuşak­la­rı 1993 yılı­na kadar köşk­te otur­muş­lar, birin­ci katın­da ise kira­cı­lar var­mış. Yarım kalan inşa­at nede­niy­le tamam­la­na­ma­yan ve boş kalan ikin­ci ve üçün­cü kat­lar yüzün­den bina çev­re­de “Peri­li Köşk” diye anıl­ma­ya baş­lan­mış.

Köşk 2002 yılın­da Boru­san Hol­ding tara­fın­dan 25 yıl­lı­ğı­na hol­din­gin yöne­tim mer­ke­zi ola­rak kul­la­nıl­mak üze­re kira­lan­mış. 2007’de hol­ding bina­ya taşın­mış, 2011’de ise bina­yı haf­ta­içi ofis, haf­ta­so­nu ise müze ola­cak şekil­de ziya­re­te açmış­lar. İşte bu müze­yi son Tür­ki­ye ziya­re­ti­miz­de gez­me fır­sa­tı bul­duk. Müze öyle bil­di­ği­niz gibi bir müze değil, bir kere adı ‘Boru­san Con­tem­po­rary’. Dik­kat etmiş­si­niz­dir, son zaman­lar­da neden­se ülke­miz­de her­şe­yin adı İngi­liz­ce. Kimi­le­ri Tak­sim mey­da­nın­da­ki ‘The Mar­ma­ra’ ote­liy­le baş­la­dı­ğı­nı söy­lü­yor bu İngi­liz­ce özen­ti­si­nin, son yıl­lar­da ise iyi­ce iler­le­miş durum­da, adı Ingi­liz­ce olma­yan bir­şey kal­ma­dı gibi. ‘Con­tem­po­rary’ Türk­çe­miz­de çağ­daş demek, bu müze­de de çağa özgü eser­ler ser­gi­le­ni­yor, büyük bir gale­ri demek müm­kün.

Boru­san Çağ­daş Sanat Kolek­si­yo­nu; resim, hey­kel, video, ens­ta­las­yon, yeni med­ya, bas­kı, ışık sana­tı ve fotoğ­raf gibi bir­çok alan­dan 600’e yakın yapıt içe­ri­yor ve surek­li deği­şi­yor. Fotoğ­raf­la ilgi­len­di­ğim için ilgi­mi çeken eser­ler­den biri Bre­zil­ya­lı fotoğ­raf­çı Sebas­ti­ao Salgado’nun siyah beyaz bir fotoğ­ra­fı oldu. Arka­sın­dan şim­di­ki ünlü sine­ma­cı­mız, önce­nin fotoğ­raf sanat­çı­sı Nuri Bil­ge Ceylan’ın ken­di­ne özgü fotoğ­raf­la­rı­nı izle­mek hoş oldu. Bir diger Istanbul’la ilgi­li yazım­da bah­set­ti­gim ‘ger­çek­lik tes­ti’ tam da buy­du iste.
Müze­yi gezer­ken çalı­şan­la­rın, hat­ta üst yöne­ti­ci­le­rin ofis­le­ri­ne, top­lan­tı oda­la­rı­na kadar giri­yor­su­nuz, çün­kü ser­gi­le­nen eser­ler her yer­de, duvar­da, cam­da, yer­de, tavan­da. Nere­dey­se insan­la­rın çek­me­ce­le­ri­ni karış­tı­ra­cak­sı­nız. Ama tabii öyle olmu­yor çün­kü müze turu reh­ber eşli­ğin­de ve görev­li­le­rin gözü üze­ri­niz­de. Tur­lar en faz­la 15 kişi­lik grup­lar halin­de İngi­liz­ce ve Türk­çe ola­rak yapı­lı­yor. Reh­ber­ler çok bil­gi­li, soru­la­rı­nı­zı rahat­lık­la sora­bi­li­yor­su­nuz. Bura­da çalı­şan­lar için işin en zor yanı haf­ta­so­nu masa­la­rı çok temiz bırak­mak olsa gerek, pek bana göre degil. Buna kar­şı­lık çok özel bir işye­rin­de çalı­şı­yor­lar, her oda­da, salon­da ve kori­dor­lar­da özgün sanat eser­le­riy­le içi­çe­ler, bir taraf­ta da eşsiz boğaz man­za­ra­sı. Yani sanat­la man­za­ra ara­sın­da sıkış­mış durum­da­lar, kötü bir durum değil. Man­za­ra şöy­le, bina boğa­zın en hakim nok­ta­sın­da oldu­ğu için geçen gemi­le­ri otur­du­ğu­nuz yer­den nere­dey­se eli­niz­le tuta­cak­mış­sı­nız his­si­ne kapı­lı­yor­su­nuz.

Şim­di 10 katı olan bu müze-ofi­si alt kat­tan mer­di­ven­le yuka­rı kat­la­ra doğ­ru yavaş yavaş çıka­rak gezi­yor­su­nuz, çün­kü kori­dor­lar, mer­di­ven­ler görül­me­si gere­ken onlar­ca video, ışık­lı ses­li eser­ler­le dolu. En üst kata var­dı­ğı­nız­da nere­ye baka­ca­ğı­nı­zı neyin fotoğ­ra­fı­nı ceke­ce­gi­ni­zi saşı­rı­yor­su­nuz. Teras­ta muh­te­şem bir man­za­ra var, Rume­li Hisa­rı hemen yanı­ba­sı­nız­da, Ana­do­lu Hisa­rı kar­şı­nız­da, Küçük­su Kas­rı onun biraz daha Üsküdar’a doğ­ru ile­ri­sin­de..
Bura­ya vara­na kadar bir­çok eser­le sanat size eşlik etmiş­ti, bura­da da yal­nız bırak­mı­yor. Bu geniş teras­ta da bir­çok eser var, bun­lar­dan biri olan And­rew Rogers’ın Unfur­ling adlı hey­ke­li sizi kar­şı­lı­yor. Bir yel­ke­nin rüz­gar­da açı­lı­şı gibi, metal kuma­şa dönüş­müş gibi san­ki boğa­zın rüz­ga­rıy­la dal­ga­la­nı­yor.

Tera­sın üstün­de küçük teras var ve ora­ya çık­tı­ğı­nız zaman yıl­lar­dır aşa­ğı­dan gör­dü­ğü­müz o minik siv­ri kule­ye varı­yo­ruz. Yazı­nın başın­dan beri kule dedi­ğim şeyin aslın­da doğ­ru adı ‘cihan­nü­ma’. Bu Osman­lı­ca söz­cü­ğün Türk­çe­si ‘dün­ya görün­tü­sü’, açık­la­ma­sı ise şöy­le ‘Osman­lı mima­ri­sin­de genel­lik­le kule biçi­min­de her tara­fı cam­lı bir oda’.  Zevk sahi­bi Boru­san yöne­ti­ci­le­ri bu mini­cik oda­nın içi­ne sade­ce iki kol­tuk bir de esp­res­so maki­ne­si koy­muş­lar. Istanbul’un en güzel man­za­ra­sı, kah­ve­niz ve muhab­bet, baş­ka bir­şe­ye gerek var­mı? Bina­nın bir işye­ri oldu­ğu­nu unut­ma­ya­lım, bura­da keyif­le yapa­ca­ğı­nız bir top­lan­ti bel­ki de Dubai’nin en yeni gök­de­le­nin­de­ki fir­ma­nin ala­ma­di­gi iş bağ­lan­tı­sı­nı geti­re­bi­lir..

Turun baş­la­ma­sı­nı bek­ler­ken ya da tur­dan son­ra alt teras­ta Müze Cafe’de bir çay içme­yi, bir­şey­ler atış­tır­ma­yı unut­ma­yın. Man­za­ra­dan­mı­dır nedir bil­mi­yo­rum ama bura­da içti­ğim çayın tadı­nı unu­ta­mı­yo­rum. Bura­da otu­rup çayı­nı­zı, içki­ni­zi boğaz­dan geçen gemi­le­rin, kar­şı kıyı­nın sey­ri­ne baka­rak içme­ye doyum olmu­yor.

Sanı­yo­rum bir son­ra­ki İstan­bul ziya­re­ti­niz­de Boru­san Müzesi’ni dene­yim­le­ne­cek­ler lis­te­si­ne aldı­nız bile.

Uluç Özgü­ven

Kay­nak­ça:

Fotoğ­raf­lar: Uluç Özgü­ven arşi­vi

Peri­li Köşk fotoğ­ra­fı : Ahmet Sert­türk http://www.panoramio.com/photo/8824042

Boru­san Con­tem­po­rary http://www.borusancontemporary.com/homepage.aspx

Istan­bul Reh­be­ri http://www.istanbul.net.tr/istanbul-Rehberi/istanbul-muzeleri/borusan-contemporary/196/4

Viki­pe­di Peri­li Köşk — Viki­pe­di


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *